Gru 3, 2019
291 Wyświetleń
1 0

W starym kinie, czyli co wiemy i czego nie wiemy o historii kinematografii w przedwojennym Bolesławcu

Napisany przez

Czy wiecie, że pierwsza projekcja filmowa datowana jest na lata 1908-1910, a w ‘Orle’ wyświetlono pierwszy na Dolnym Śląsku film dźwiękowy, który ściągał do Bolesławca tłumy widzów z okolicznych dolnośląskich miast!?  Albo, że w Bolesławcu była sala kinowa na świeżym powietrzu?

Przed II Wojną Światową kino było najważniejszą instytucją rozrywkową, a potem również propagandową w tej części Europy. W samym Wrocławiu funkcjonowało blisko 40 kin, na Dolnym Śląsku około 200, a w Bolesławcu najprawdopodobniej 4. Większość prowadzona była przez osoby prywatne.

Zadano mi ostatnio pytanie o historię przedwojennych kin w naszym mieście. To, co wiedziałam i co znalazłam w Internecie, prezentuję poniżej. W zebraniu materiałów pomogli mi pasjonaci bolesławieckiej historii: Piotr Kaczmarczyk i Tadeusz Łasica.

  •  W 1908 roku funkcjonuje kino przy Zollstrasse 5 (dzisiejsza ul. Prusa), prawdopodobnie pierwsze kino w Bolesławcu.
  • W 1909 – 1910 Max Heinrich w domu przy ulicy Rynek 2 otwiera Metropol Theater.
  • W 1911 roku odkupił je Adolf Flechtner i przeniósł do budynku przy Stockstrasse 17/18 (dzisiejsza ul. F. Chopina) a 7 sierpnia 1911 r. otworzył działalność pod starą nazwą Metropol(znane nam jako Kino Orzeł). Obiekt zachował się do dnia dzisiejszego, jest zabytkowym budynkiem w stylu secesji, zdobiony płaskorzeźbami o tematyce nawiązującej do funkcji budowli, a wzniesiony został pomiędzy 1908 a 1911 rokiem. Wg historycznej bazy kin, Metropol Theater mieściło 350 – 411 widzów i organizowało 5 – 7 projekcji tygodniowo. Do 1945 roku miało trzech właścicieli:
  • Adolf Flechtner 1910 – 1931
  • Anna Flechtner 1931 – 1936
  • Melanie Werkmeister 1936 – 1945.

Adolf Flechtner zapisał się znacząco na kartach historii dolnośląskiej kinematografii.  Andrzej Dębski[1] w swoim artykule pt. „W me­tropolii i poza nią – kina na Dolnym Śląsku przed rokiem 1945”, pisze tak: „…Adolf Flechtner był jednym z pierwszych śląskich właścicieli kin, który rozpoznał znaczenie filmu dźwiękowego i na­tychmiast otworzył przed nim podwoje. Jeszcze zanim Wrocław posiadał swoje pierwsze kino dźwiękowe, w bo­lesławieckim Metropol ­Theater wyświetlano pierwszy film dźwiękowy, który ściągał do Bolesławca duże masy widzów z okolicznych dolnośląskich miast. Zamontowana na stałe, zaraz po tym, aparatura Tobis była drugą na Śląsku w ogóle.”   A mowa tu o roku 1928.

W artykule możemy przeczytać jeszcze informację o zapewne jednym z sukcesów frekwencyjnych – „Film pełnometrażowy Atlantic (1929, reż. Ewald A. Dupont) wyświetlany w Bolesławcu w lutym 1930 roku, był pierwszym w historii miasta, który znaj­dował się w programie dłużej niż osiem dni” – dla nas film grany przez dwa/trzy tygodnie jest rzeczą oczywistą, dla ówczesnych dłużej niż osiem dni był wydarzeniem.

  • Kolejne, przedwojenne kino Odeon-Lichtspiele powstało w 1920 przy Promenadenteich (dzisiejsza ul. Kubika) w budynku Odeonu. Posiadało 300 – 500 miejsc i organizowało 1 – 2 projekcji tygodniowo. Funkcjonowało prawdopodobnie tylko do roku 1933. W historycznej bazie kin zapisanych jest jego 2 właścicieli:
    Emil Sattler 1920-1929
    M. Lehrl 1929-1933

Trzy lata później powstaje kolejne, nowoczesne miejskie kino. W 1923 przy ulicy Görlitzer Straße 17 (dzisiejsza ul. Zgorzelecka) powstaje Kammer-Lichtspiele i. Stadt-Theater, jego właścicielem jest Stadt Bunzlau, Schlesisches Landestheater /1923-1929/, w kolejnych latach zmieniając właściciela na Schlesisches Landestheater (Freie Volksbühne) i Verein Freie Volksbühne /1929 – 1933/. Sala mogła pomieścić 475-600 osób, a organizowano tu 5-7 projekcji tygodniowo. Nam znane, jako późniejsze Kino Wenus. Niektóre źródła podają dwie daty powstania kina Wenus – 1923 i 1926 rok. Wiadomo, że zmieniali się właściciele, i tak w kolejnych latach byli to:

  • Gertrud Hellwig & Co. 1923-1932
  • Max Hellwig 1932-1937
  • Müller & Peikert, Lauban 1937-1945

Obok miejskiego kina (dzisiejsza ul. Zgorzelecka, obok budynku ZSHiU) znajdował się – Browar/Restauracja Tivoli Brauerei, Etablissment Tivoli – z salą kinową na świeżym powietrzu i dużym ogrodem!

Ciekawostką jest fakt, że w roku 1924 w Schlesisches Landestheater (Freie Volksbühne), Stadttheater (Teatr Miejski) również zainstalowano aparaturę kinową. Jego właścicielem wówczas był Verein Freie Volksbühne. Czy i jak długo wyświetlane były filmy, nie wiadomo.

 

I pewnie to nie są wszystkie fakty, potrzebna jest tu szczegółowa wiedza, a historia bolesławieckich kin jest mało znana i chyba nigdzie nie była szczegółowo opisana. Jeśli ktoś wie więcej i podzieli się swoją wiedzą, chętnie uzupełnimy tę ciekawą, naszym zdaniem, historię kinematografii w przedwojennym Bolesławcu.

Iwona Bojko

[1] Andrzej Dębski – kieruje projektem „Historia kina na Dolnym Śląsku do 1945 roku” w Centrum im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego. Jest autorem książki Historia kina we Wrocławiu w latach 1896 – 1918 (2009), ostatnio zredagował dwuczęściową Antologię wczesnego kina (z Martinem Loiperdingerem, 2016)

Kategorie:
historia · kultura
https://www.bobrzanie.pl

Masz temat? Masz problem? Coś Cię wkurza albo cieszy? Napisz do nas maila lub zadzwoń na numer 696 373 113.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

pl_PLPolish
pl_PLPolish
Bobrzanie.pl
Przeczytaj poprzedni wpis:
Ho! Ho! Ho! Choinka w rynku

Na bolesławieckim rynku zrobiło się już świątecznie - i to mimo tego, że wciąż nie ma śniegu a temperatury są...

Zamknij